Wielki Architekt Wszechświata – określenie, którym w rytuałach i ceremoniach masońskich określany jest Absolut. Jest to odpowiednik platońskiego Demiurga.
Najwcześniejsze odniesienia do Boga pojawiały się jeszcze w manuskryptach wolnomularzy operatywnych (średniowieczne cechy kamieniarzy). Stwierdzenia, że masoni powinni czcić Boga pojawiają się już od wieku XIV (dokument „Old Charges” z 1390 roku zawiera uwagę, że każdy członek cechu „winien kochać Boga i Kościół święty również”). Pojęcie Boga (nie nazywanego jeszcze Wielkim Architektem) dotyczyło wówczas tradycyjnie rozumianego Boga chrześcijańskiego.
Pod koniec XVII w. nastąpiło stopniowe przekształcanie się wolnomularstwa operatywnego w wolnomularstwo spekultatywne (tj. filozoficzne). Loże zmieniały swój charakter i nabierały cech filozoficznych. W tym okresie w filozofii masońskiej zaczęto utożsamiać budowę świątyń (którymi zajmowali się średniowieczni kamieniarze) z symboliczną samodoskonalenia jednostki ludzkiej i tworzenie „świątyni duchowej”Dołęgowska-Wysocka M., „Od wolnomularstwa operatywnego do spekultatywnego”, Warszawa 1996.