thumb|240px|Kosynierzy krakowscy, rys. Michał Stachowicz thumb|240px|Pomnik kobiety ("Matka Ojczyzna") i orła ("Powstaniec "Krakowski") autorstwa Wojciecha Samka na kopcu powstańców w Gdowie thumb|240px|Cmentarz wojenny nr 375 – GdówPo prawej: kopiec powstańców krakowskich usypany w 1906 Bitwa pod Gdowem – starcie zbrojne mające miejsce 26 lutego 1846 roku w rejonie Gdowa w czasie powstania krakowskiego, zakończone klęską oddziałów powstańczych (szlachta i chłopi-kosynierzy) w walce z oddziałami armii austriackiej wspieranymi przez chłopów-ochotników.
Geneza Po opanowaniu Krakowa przez powstańców, wojsko austriackie, oraz austriaccy urzędnicy opuścili Wieliczkę. Trwały w tym czasie mordy dokonywane w ramach rabacji chłopskiej. Mieszkańcy Wieliczki w obawie o swoje bezpieczeństwo wysłali delegację do Krakowa z prośbą o wsparcie i ochronę przed zbuntowanym chłopstwem. Zorganizowano więc w Krakowie naprędce oddział składający się z przypadkowych ochotników, którzy wyrazili chęć wzięcia udziału w wyprawie. Zebrało się około 100 ludzi piechoty i 80 krakusów pod dowództwem Jakuba Suchorzewskiego, który był świeżo mianowanym pułkownikiem powstańczym. W potyczce uczestniczył Ludwik Mazaraki, jeden z organizatorów powstaniaMichał Czajka: Leksykon historii Polski.