Jan Wacław Machajski, ps. A. Wolski (ur. 27 grudnia 1866 w Busku, zm. 19 lutego 1926 w Moskwie) – polski działacz anarchistyczny.
Twórca tzw. „machajewszczyzny” – robotniczego ruchu antyinteligenckiego, występującego przeciw inteligencji i państwu. Zasłynął jako krytyk Lenina i komunistów, którzy, według niego, wprowadzili mechanizm władzy niewiele różniący się od carskiego. Przyjaciel Stefana Żeromskiego, pierwowzór Andrzeja Radka z Syzyfowych prac.
Życiorys
Młodość i wykształcenie Jan Wacław Machajski przyszedł na świat 27 grudnia 1866 w Busku, w powiecie stopnickim. Był synem urzędnika miejskiego, Konstantego, który, według niektórych źródeł, przez pewien okres zajmował posadę burmistrza. Matka Karolina, z domu Golańska zajmowała się prowadzeniem domu i opiekowała się pięciorgiem starszego rodzeństwa Wacława. Gdy miał 4 lata, zmarł jego ojciec. Osamotniona wdowa wraz z dziećmi przeprowadziła się do Pińczowa. Jedną z form ich utrzymywania było przyjmowanie na stancję pensjonariuszy. Jan Machajski od najmłodszych lat (nawet już w wieku 8-10 lat) udzielał korepetycji kolegom z klasy, co stanowiło dodatkowy dochód ubogiej rodziny. Ukończył progimnazjum w Pińczowie i w 1882 wyjechał do Kielc w celu kontynuowania nauki w Męskim Gimnazjum Rządowym. Miał wtedy 16 lat.