Iloraz różnicowy – wielkość opisująca niektóre funkcje matematyczne, zwłaszcza funkcje rzeczywiste zmiennej rzeczywistej. Iloraz różnicowy to opis przyrostu funkcji na danym przedziale. Ściślej: niech i Wtedy ilorazem różnicowym nazywa się iloraz:
Jeśli to nie prowadzi do niejasności, to pisze się też gdzie oznacza licznik, zaś – mianownik powyższego ułamka. Ilorazy różnicowe i podobne wyrażenia są używane między innymi w: geometrii analitycznej, np. planimetrii kartezjańskiej; analizie matematycznej, konkretniej w rachunku różniczkowym; fizyce, między innymi mechanice.
Przykładowy zastosowań: znajdowanie równania prostej przechodzącej przez dwa dane punkty Równanie prostej w postaci ogólnej oraz w postaci kierunkowej, Zintegrowana Platforma Edukacyjna – Ministerstwo Edukacji Narodowej (ZPE MEN), zpe.gov.pl [dostęp 2025-05-16].; pochodna funkcji jest definiowana jako granica ilorazu różnicowego; prędkość średnia i średnie przyspieszenie są definiowane podobnymi wzorami Agnieszka Ruzikowska, Prędkość średnia i prędkość chwilowa, Zintegrowana Platforma Edukacyjna – Ministerstwo Edukacji Narodowej (ZPE MEN), zpe.gov.pl [dostęp 2025-05-16]. Ruch zmienny prostoliniowy. Przyspieszenie.