Niemcy nadwołżańscy albo powołżańscy (niem. Wolgadeutsche albo Russlanddeutsche, ros. поволжские немцы) – grupa etniczna pochodzenia niemieckiego, zamieszkująca tereny nad dolną Wołgą w południowej europejskiej części Rosji, przeważnie w okolicy Saratowa. Pozostają w diasporze w innych regionach Rosji (głównie Syberia), Kazachstanie, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i krajach Ameryki Łacińskiej.
Historia W 1762 i w 1763 caryca Katarzyna II Wielka wydała dwa manifesty zachęcające Europejczyków do imigrowania do Rosji i zasiedlania Powołża, z gwarancją zachowania własnego języka, wyznania i uznania tradycyjnych praw zwyczajowych. Pierwszy manifest spotkał się z nikłym odzewem. Na drugi szczególnie licznie odpowiedzieli Niemcy, motywowani do tego złymi warunkami w ich ojczystych stronach. Obywatele innych krajów – np. Francji czy Wielkiej Brytanii – byli bardziej skłonni do emigrowania do kolonii w Ameryce Północnej niż za rosyjską granicę. Ci, którzy zdecydowali się na to ostatnie, zyskiwali specjalne prawa zagwarantowane wspomnianym manifestem.