Gambit hetmański – otwarcie szachowe powstające po posunięciach:
d4 d5 c4.
Jest jednym z najczęściej wybieranych debiutów w grupie debiutów zamkniętych. Białe poświęcają piona w zamian za opanowanie centrum szachownicy. Czarne mogą ofiarę przyjąć albo odrzucić.
Pierwsze wzmianki o gambicie hetmańskim można spotkać już w roku 1497 u Luisa Luceny. Debiut ten zyskał wielką popularność pod koniec XIX wieku, dzięki sukcesom Johannesa Zukertorta w Londynie w 1883 oraz Harry'ego Pillsbury w Hastings w 1885. Największy wkład w rozwój teorii gambitu hetmańskiego mieli Wilhelm Steinitz, Siegbert Tarrasch oraz Akiba Rubinstein. Szczyt popularności gambitu hetmańskiego przypadł na lata dwudzieste i trzydzieste XX wieku, jednak i dziś jest on chętnie stosowany przez najsilniejszych arcymistrzów świata.
Rozróżniamy dwa główne warianty gambitu hetmańskiego:
gambit nieprzyjęty d4 d5 c4 e6
gambit przyjęty d4 d5 c4 d:c4
Zamiast tych dwóch podstawowych kontynuacji, w wyjściowej pozycji gambitu hetmańskiego czarne mają do wyboru inne posunięcia:
2...c6 – obrona słowiańska 2...Sc6 – obrona Czigorina 2...e5 – kontrgambit Albina 2...Sf6 – obrona Marshalla 2...Gf5 – obrona bałtycka 2...c5 – obrona austriacka
W Encyklopedii otwarć szachowych gambit hetmański oznaczony jest kodami od D06 do D69.
Zobacz też
gambit królewski