thumb|Hagia Sophia – symbol Konstantynopola thumb|Kościół Chrystusa Pantokratora Konstantynopol () – nazwa Bizancjum nadana miastu przez Konstantyna Wielkiego, który wybrał je na swoją siedzibę; w latach 330–395 stolica Cesarstwa Rzymskiego, w latach 395–1453 stolica Cesarstwa Bizantyńskiego i Cesarstwa Łacińskiego (1204–1261), stolica Imperium Osmańskiego w latach 1453–1922. Od 1930 miasto nazywa się Stambuł.
Nazwa Konstantynopola oznacza Miasto Konstantyna, stąd literackie , także po prostu , na wzór (Miasto – Rzym). W średniowieczu używano także nazwy „Miasto Cesarskie” (), stąd , Por.: ks. Antoni Waśniewski: Sześć tygodni na Wschodzie. Podróż do Carogrodu, odbyta w roku 1846, i opisana przez ks. Antoniego Waśniewskiego, Kraków 1851.. W tekstach skandynawskich stosowano nazwę MiklagardLars Lönnroth, Njáls Saga: A Critical Introduction, University of California Press, Berkeley 1976, s. 57.. W sensie archaizującym była również w użyciu, w tym okresie, nazwa starożytna Bizancjum (, ).