Dopiero po sukcesie Ziemi obiecanej (1974), któremu Wajda zawdzięczał dobre stosunki z ministrem kultury, reżyser sięgnął jeszcze raz po scenariusz Ścibora-Rylskiego. Do tej decyzji popchnęła filmowca porażka jego ostatniej adaptacji dzieła literackiego – Smugi cienia (1976), co skłoniło Wajdę do realizacji filmu o tematyce współczesnej. W dawnym scenariuszu wprowadzony został jednak szereg zmian. O ile w wersji z 1963 roku Agnieszka nie miała śmiałości przyznać się do swego projektu żyjącemu Birkutowi, kończąc scenariusz słowami: „Trzeba na niego poczekać”, o tyle w finalnym projekcie miała się cechować większą inicjatywą. Ponadto nazwisko uznanego reżysera zostało zmienione: w scenariuszu figurował jako Brus, ale po wydarzeniach marcowych 1968 roku mógł się kojarzyć z Włodzimierzem Brusem, przymusowym emigrantem. Brus stał się wobec tego reżyserem Burskim, a zarówno Wajda, jak i Ścibor-Rylski deklarowali, że utożsamiają się z postacią realizatora. Również pierwotne nazwisko Michalaka, Michnik, poddano zmianie w celu uniknięcia aluzji do uczestników marca 1968 roku. Ponadto, o ile pierwotna wersja scenariusza zawierała nieokreślone miejsce akcji (Nowe Miasto), zaktualizowany wariant Człowieka z marmuru dotyczył już bezpośrednio Nowej Huty.