Pachomiusz Starszy, (ur. ok. 287/292 w Esneh, zm. 9 maja 346 w Pbow) – egipski mnich, święty, twórca pierwszej reguły zakonnej i cenobityzmu, opat.
Uznawany przez część Kościołów protestanckich za bohatera wiary. Kościoły luterańskie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.
Życiorys Urodził się około 287 albo 292 roku w Esneh w pogańskiej rodzinie. W 312 roku został powołany do wojska, gdzie otrzymał pomoc od chrześcijan. Przyjął chrzest i postanowił prowadzić życie ascetyczne. Początkowo osiedlił się w Chenoboskionie, a następnie pobierał nauki od pustelnika Palamona. Około 323 roku zamieszkał w Tabennisi, gdzie założył klasztor i spisał regułę zakonną (być może z pomocą Horsiesiego). Z pomocą swojego ucznia Teodora zakładał kolejne klasztory. Zmarł 9 maja 346 roku w Pbow.
Twórczość Jego magnum opus były Reguły, w których opracował działalność i organizację klasztorów męskich i żeńskich. Zostały one podzielone na trzy części: „Pracepta et instituta”, „Pracepta atque iudica” i „Pracepta ac leges”. Zostały napisane po grecku, jednak w 404 roku, na prośbę mnichów z klasztoru w Aleksandrii, Hieronim ze Strydonu przełożył je na łacinę.