thumb|Żelazna kurtyna w Europie thumb|Granica dwóch państw niemieckich thumb|Zasieki przy granicy Czechosłowacji (Bratislava-Devínska Nová Ves) thumb|Mur Berliński, ujęcie z Berlina Zachodniego. Żelazna kurtyna, – potoczna nazwa granicy (w okresie zimnej wojny) między Związkiem Radzieckim i podporządkowanymi mu państwami Europy Środkowej a Europą Zachodnią, której użył w lutym 1945 roku Joseph Goebbels w odniesieniu do terenów opanowanych przez ZSRR a powielił Winston Churchill 5 marca 1946 roku, podczas przemówienia w amerykańskim mieście Fulton.
Koncepcja utworzenia strefy buforowej między ZSRR a granicami Europy Zachodniej została poruszona w 1945 roku w czasie konferencji w Poczdamie. Józef Stalin zadeklarował, że uzna Niemcy Zachodnie za strefę wpływów państw zachodnich, jeśli Niemcy Wschodnie pozostaną w sferze wpływów ZSRR. Gdy prezydent Harry Truman zapytał go, czy ma w planach utworzyć linię dzielącą Europę od Bałtyku po Adriatyk, Józef Stalin odpowiedział twierdząco. W odpowiedzi na przedstawione stanowisko, Churchill wygłosił w Fulton przemówienie w czasie którego padło zdanie o „żelaznej kurtynie”, przebiegającej od Szczecina po Triest.