Uniwersytet Boloński () – publiczny uniwersytet w Bolonii założony w 1088, najstarszy uniwersytet cywilizacji zachodniej, wzór dla późniejszych średniowiecznych uniwersytetów. Otrzymał przywileje w 1158 z rąk cesarza Fryderyka I Barbarossy; w XIX wieku komitet historyków pod kierownictwem Giosuè Carducciego badając jego genealogię, przesunął datę utworzenia do 1088. Uniwersytet Boloński jest historycznie słynny z nauczania prawa kanonicznego i cywilnego.
Posiada oddziały w takich miastach jak: Reggio nell’Emilia, Imola, Rawenna, Forlì, Cesena i Rimini, a także w Buenos Aires.
Historia od IV w. za panowania Teodozjusza I Wielkiego w Bolonii działają szkoły prawa rzymskiego
odnalezienie w połowie XI w. tekstu „Kodeksu i Pandenktów” Justyniana I Wielkiego daje początek bolońskiej szkole prawniczej; pierwszymi uczonymi tej szkoły, o których wspominają źródła byli Pepone i Irnerius, określany przez współczesnych mu jako lucerna juris (łac. pochodnia prawa)