thumb|Rodzina izoterm równania van der Waalsa thumb|Rodzina izoterm van der Waalsa na wykresie p-V-T
Równanie van der Waalsa – równanie stanu gazu wiążące parametry stanu gazu (ciśnienie objętość i temperaturę ).
Wyprowadzone przez Johannesa van der Waalsa w roku 1873 jako rozszerzenie równania stanu gazu idealnego (równanie Clapeyrona), van der Waals wprowadził poprawkę uwzględniającą objętość cząsteczek gazu oraz oddziaływanie wzajemne cząsteczek gazu . Równanie van der Waalsa jest równaniem sześciennym ze względu na objętość
Najczęściej podawane jest dla objętości molowej gazu (dla 1 mola gazu )W wielu źródłach z dziedziny chemii fizycznej jest stosowany zapis: w którym symbole funkcji i parametrów stanu, odnoszące się do jednego mola i moli, zapisywane odpowiednio wielkimi i małymi literami.