Do czasu objęcia diecezji przez jego następcę, Sławomira Odera, zlecono mu pełnienie funkcji administratora apostolskiego diecezji.
W ramach Konferencji Episkopatu Polski został przewodniczącym Zespołu ds. Kontaktów z Konferencją Episkopatu Niemiec i delegatem ds. Stowarzyszenia Archiwistów Kościelnych. Ponadto wszedł w skład Rady Naukowej, Rady ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego, a także Zespołu ds. Sanktuariów.
W 2018 konsekrował biskupa pomocniczego gliwickiego Andrzeja Iwaneckiego. Był współkonsekratorem podczas sakr biskupa pomocniczego opolskiego Pawła Stobrawy (2003) i biskupa diecezjalnego gliwickiego Sławomira Odera (2023).
Odznaczenia i wyróżnienia W 2023 prezydent RP Andrzej Duda nadał mu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Przyznano mu honorowe obywatelstwo Kietrza (2009) i Lublińca (2022).
W 2020 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.
Został laureatem Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia (2008), Nagrody im. Karola Miarki (2009) i Nagrody Starosty Raciborskiego Mieszko AD 2017 za całokształt działalności.