thumb|Powstaniec w hełmie wz. 31 z grupy szturmowej batalionu „Ruczaj” uzbrojony w miotacz ognia typu K przed akcją na małą „PAST-ę” thumb|Żołnierze batalionu po zdobyciu „PAST-y” thumb|Głaz z tablicą pamiątkową na skwerze przy ul. Mokotowskiej Batalion „Ruczaj” – batalion Armii Krajowej utworzony w czasie powstania warszawskiego. Powstał na bazie VII Zgrupowania 2 Rejonu Obwodu I Śródmieście. Walczył w składzie „Podobwodu Śródmieście Południe” dowodzonego przez ppłk. „Sławbora” (Jana Szczurka-Cergowskiego).
Rejon walk batalionu „Ruczaj” to: Mokotowska – Piusa XI (dziś Piękna) – Chopina – Koszykowa – Marszałkowska. Jego oddziały zdobyły 23 sierpnia nad ranem budynek centrali telefonicznej – tzw. małą PAST-ę przy ul. Piusa XI 19h.
Liczył ponad 1500 żołnierzy, w walkach stracił 250. W jego szeregach walczyli m.in. Samuel Willenberg, Stefan Nowaczek i Jerzy Parzyński.
Struktura VII Zgrupowania 1 sierpnia 1944 Dowódca – rtm. Czesław Grudziński „Ruczaj”; Zastępca – por. Stanisław Ornoch „Babicz”; Adiutant – por. kaw. Jerzy Henryk Ostrzycki „Łańcuch”; Lekarz – kpr. pchor. lek. med. Jan Karol Kostrzewski „Kozioł”.