thumb|260px|Epizod bitwy pod Czeszme: pościg za flotą turecką uchodzącą do zatoki (mal. Jacob Ph. Hackert, 1772) Bitwa morska pod Czeszme (ros. Чесменское сражение, tur. Çeşme Deniz muharebesi) – starcie zbrojne w dniach 5–7 lipca 1770W dawniejszej historiografii rosyjskiej datowana 24-26 czerwca według kalendarza juliańskiego. podczas V wojny rosyjsko-tureckiej.
Trzydniowa bitwa w dwóch fazachDlatego niektórzy historycy wyróżniają dwie osobne bitwy: pod Chios i pod Czeszme. stoczona została przez okręty floty rosyjskiej i tureckiej w cieśninie między Azją Mniejszą a wyspą Chios i w pobliskiej zatoce Czeszme (tur. Çeşme).
Wprowadzenie Wraz z wybuchem wojny w 1768 Rosja wysłała z Bałtyku na Morze Śródziemne eskadry swej floty dla odwrócenia uwagi Turków od słabej liczebnie flotylli azowskiej (jedynie 6 okrętów liniowych). Przy wydatnej pomocy angielskiej rosyjskie jednostki wojenne po raz pierwszy przebyły Gibraltar i znalazły się na obszarze śródziemnomorskim, również z tej strony zagrażając państwu osmańskiemuJan Reychman: Historia Turcji. Wrocław: Ossolineum, 1973, s. 174.. Dwie rosyjskie eskadry dowodzone przez admirała Grigorija Spiridowa i kontradmirała Johna Elphinstona (brytyjskiego doradcy w służbie carskiej), zostały w akwenie Morza Egejskiego zjednoczone pod komendą hr. Aleksieja Orłowa.