Opis Sumik karłowaty ma ciało bezłuskie, walcowate, z dużą, spłaszczoną głową zakończoną poziomo ustawioną paszczą. Od małego suma europejskiego różni się małą płetwą tłuszczową położoną za płetwą grzbietową, oraz liczbą wąsików. W swej ojczyźnie osiąga ok. 45 cm długości i około 2 kg masy ciała. W Europie rzadko osiąga długość 30 cm i 200 g masy. Wokół otworu gębowego posiada 8 wąsików, po 4 na każdej szczęce, a w płetwach grzbietowej i piersiowych ostre kolce służące do obrony. Grzbiet brązowozielony lub ciemnoszary, boki jaśniejsze ze złotym połyskiem, czasem nakrapiane. Brzuch szarawobiały. Wąsy szare lub czarniawe.
Gatunki podobne sum
Odżywianie Gatunek wszystkożerny. Znaczną część jego pokarmu stanowi detrytus. Młodsze osobniki żywią się zwierzętami bentosowymi, w miarę wzrostu przechodząc na pokarm rybny. Uzupełnia dietę o pokarm roślinny, m.in. ramienice. W mniejszym stopniu zjada zwierzęta planktonowe, a także zanętę (np. kukurydzę). Ze względu na żerowanie przy dnie, w jego przewodzie pokarmowym stwierdzane są dość duże ilości piasku. Ze względu na rozmiar zwykle żywi się małymi rybami. Zjada także ikrę. Wśród ofiar bentosowych przeważają wodne chrząszcze, larwy ochotkowatych, chruścików, jętek, ośliczkowate. Zjada także larwy innych muchówek, ważek, rureczniki, mięczaki, wodopójki, małżoraczki.