thumb|Sytuacja w rejonie Anzio-Monte Cassino w styczniu 1944 thumb|Niemieccy spadochroniarze z moździerzem na pozycji thumb|Niemcy mieli doskonały wgląd w doliny thumb thumb|Niemiecka ulotka propagandowa
Bitwa o Monte Cassino (zwana także bitwą o Rzym) – w rzeczywistości cztery bitwy stoczone przez wojska alianckie z Niemcami, które miały miejsce w 1944 roku w rejonie klasztoru na Monte Cassino. Bitwa ta uznawana jest za jedną z najbardziej zaciętych w czasie II wojny światowej. Brytyjski historyk Matthew Parker napisał: Bitwa o Cassino – największa lądowa bitwa w Europie – była najcięższą i najkrwawszą z walk zachodnich aliantów z niemieckim Wehrmachtem na wszystkich frontach drugiej wojny światowej. Po stronie niemieckiej wielu porównywało ją niepochlebnie ze Stalingradem.
Po udanych lądowaniach aliantów w Kalabrii, Tarencie i Salerno na początku września 1943 roku i po kapitulacji Włoch w tym samym miesiącu siły niemieckie zaczęły powoli wycofywać się w kierunku północnym. Sprawnie dowodzone wojska niemieckie, opierając się na dwóch improwizowanych liniach obrony, prowadziły działania opóźniające ofensywę aliancką, przygotowując w tym czasie linię Gustawa – silnie ufortyfikowany i trudny do zdobycia pas umocnień obronnych przebiegający w najwęższym miejscu Półwyspu Apenińskiego.