Pokazywał życie nizin społecznych, tak inne od dworskiego lub tego co mieszczanie oglądali w teatrach.
Elementy satyryczne Drugim zadaniem romansu pikarejskiego było ośmieszenie zwyczajów i norm obowiązujących w ówczesnym świecie. Cechę tę łatwo zauważamy już w Łaziku z Tormesu, gdzie autor niedosłownie krytykuje kler i wyższe sfery, za co potem dzieło zostało wpisane do Indeksu ksiąg zakazanych. W opowieściach o łotrzykach pojawiają się również elementy komizmu, ironii oraz groteskiRico, Francisco, Introducción. W: Lazarillo de Tormes, Madrid, Catedra, 1988..
Przykładowe powieści łotrzykowskie
Hiszpania – wiek XVI
Żywot Łazika z Tormesu (1554)
Hiszpania – wiek XVII
Mateo Alemán: Guzmán de Alfarache (1599-1604) Francisco López de Úbeda: Księga rozrywek łotrzycy Justiny (1605) Vicente Espinel: Żywot giermka Marcosa de Obregón (1618) Francisco de Quevedo y Villegas: Żywot młodzika niepoczciwego (1626)
Wiek XVIII
Alain-René Lesage: Przypadki Idziego Blasa (1715-1735) Daniel Defoe: Moll Flanders (1722) Henry Fielding: Historia życia Toma Jonesa, czyli dzieje podrzutka (1749)
Wiek XX – inspiracje pikarejskie