Młodość – okres rzymski (1871–1887) Dalszemu kształceniu i karierze malarskiej Wilhelma Kotarbińskiego zdecydowanie sprzeciwił się jego ojciec. Wilhelm pożyczył więc od swego wuja pieniądze i w 1871 wyjechał do Włoch jako stypendysta Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych (w latach 1872–1873 otrzymywał rocznie 200 rubli), gdzie do 1875 kontynuował studia na Akademii Świętego Łukasza w Rzymie pod kierunkiem Francesca Podestiego. W nauce języka włoskiego pomogła mu znajomość łaciny, której uczył się w szkole średniej. W czasie studiów żył w skrajnej biedzie – w jego tymczasowym lokum były tylko stół, połamane krzesło i pogryziony przez myszy manekin. Sypiał na jedynym prześcieradle, które przywiązywał do nóg odwracanego na noc stołu. Bywało, że nie jadł przez kilka dni, a z głodu zdarzyło mu się ukraść w sklepie bułkę i pić wodę z fontanny (później, gdy jego sytuacja materialna poprawiła się, zwrócił pieniądze sprzedawcy). Tak złe warunki życia spowodowały, że zachorował wówczas na dur powrotny. Od śmierci uratowali go lekarz o nazwisku Wendt – Niemiec o rosyjskich lub nadbałtyckich korzeniach – oraz dwaj rosyjscy malarze – bracia Aleksandr (ur. 1848) i Pawieł (ur. 1849) Swiedomscy, także mieszkający w Rzymie.