thumb|300px|Juliusz Kossak, Obóz hajdamaków Hajdamacy (), lp. hajdamaka (z tur. hajdmak – „rabować, grabić, ścigać, pędzić“) – uczestnicy zbrojnych napadów rozbójniczych na terytorium Ukrainy Prawobrzeżnej w składzie Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku. Wywodzili się ze zbiegłych ukraińskich chłopów, zubożałych mieszczan i Kozaków zaporoskich, łączyła ich wspólna profesja – na co dzień działali w luźnych grupach trudniących się rozbojem i napadami. Według Karola Mazura hajdamaków od zwykłych bandytów różnił fakt, że ucieleśniali społeczny protest ukraińskich chłopów przeciwko wyzyskowi panówKarol Mazur W Kozaki pójdziesz czy Lachem zostaniesz... Biuletyn „Księga Kresów Wschodnich” nr. 22, s. 8. połączony z elementami walki antyfeudalnej i narodowościowej.
Zarys historyczny W późniejszej Galicji zwani „opryszok”, hajdamacy rekrutowali się spośród Kozaków, zbiedniałej lub pańszczyźnianej miejscowej czerni, fornali, a nawet rzemieślników i drobnych mieszczan.