Separatyzm albo separacjonizm (z – oddzielony) – dążenie do wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości. Najbardziej typowym jest separatyzm narodowościowy, a jednym z jego przejawów secesja narodowa. Dążenie do odrębności pod względem narodowym, politycznym, etnicznym, religijnym; działalność mająca na celu wyodrębnienie terytorialne mniejszości narodowych. Separatyzm jest dążeniem do oderwania się określonego terytorium od jakiegoś państwa i utworzenia odrębnej struktury państwowej.
Narody aspirujące do utworzenia własnego państwa
Podmiot Państwo Ugrupowanie lub państwo nieuznawane Abchazowie Abchazja 20px Aczinowie 20px Afrykanerzy Volkstaat 20px Alandczycy 20px Alaska Partia Niepodległości Alaski20px Ambazonia 20px Asyryjczycy Patriotyczna Partia Asyrii Aragończycy Chunta Aragonesista Baskowie ETAJ. Tomasiewicz: Współczesne ruchy regionalistyczne w Europie zachodniej /w:/ „Sprawy Narodowościowe” (Zakład Badań Narodowościowych PAN) t. VI z. 2 (1997).