thumb|166px Jermak Timofiejewicz (ur. 1532/1534/1542, zm. 6 sierpnia 1585) – rosyjski ataman kozacki, dowódca rosyjski, historyczny zdobywca ziem Chanatu Syberyjskiego dla państwa moskiewskiego. „Timofiejewicz” nie jest nazwiskiem (którego nie będąc szlachcicem nie posiadał), lecz patronimikiem wskazującym, że miał ojca imieniem Timofiej.
Pochodzenie i wczesna działalność thumb|166px|Pomnik w Nowoczerkasku Nie udało się jednoznacznie określić gdzie i kiedy dokładnie urodził się Jermak. Istnieje co do tego kilka wersji. Według jednej z nich pochodził on znad rzeki Kamy, a według innej znad Donu (w Nowoczerkasku, stolicy Obwodu Wojska Dońskiego, jego imieniem nazwano główny plac ozdobiony pomnikiem Jermaka). Najbardziej popularną wersją jest ta, według której pochodził ze wsi pod Archangielskiem.
Jermak był początkowo atamanem jednej z wielu kozackich szajek, grabiących wzdłuż rzeki Wołgi. Grupa napadała nie tylko na rosyjskich kupców, ale i na perskich posłów oraz statki handlowe należące do cara.