Platon, Seneka Młodszy (Epistulae morales), Marek Aureliusz czy Cyceron.
W XX wieku esej zaczął przenikać do prozy narracyjnej, głównie powieści (np. w twórczości Tomasza Manna, Roberta Musila, Kazimierza Brandysa). Zjawisko to nazywane jest eseizacją.
Charakterystyczne cechy eseju Esej jest gatunkiem trudnym do jednoznacznego opisania. Nie da się ustalić konkretnych cech poetyki eseju z powodu różnorodności kształtu, tematyki i stylistyki poszczególnych realizacji tego gatunkuK. Dybciak Inwazja eseju, „Pamiętnik Literacki” 1977, z. 4, s. 114.. Można jedynie próbować charakteryzować teksty eseistyczne, uwzględniając pojawiające się w nich literackie tendencje i zjawiska, dzięki którym eseistyka staje się literaturą.
Osoba mówiąca i świat przedstawiony w eseju Osobą mówiącą w eseju jest zawsze sam autor, wyrażający swoje poglądy i przemyśleniaT. Wroczyński, Esej – zarys teorii gatunku, „Przegląd Humanistyczny” 1986 z. 5/6.. W związku z tym esej cechuje: subiektywizm – esej pokazuje świat przez pryzmat uczuć i filtr skojarzeń. Autor przede wszystkim ma okazję do wygłoszenia swoich przekonań. Czasami taka okazja jest swego rodzaju prowokacją (np.