W latach 1858–1861 nastąpiła pierwsza masowa migracja ludności łotewskiej ze wsi do Rygi, co spowodowało wzrost jej znaczenia w mieście. W 1881 r. ludność miasta liczyła już 170 tys. mieszkańców, w tym 67 tys. posługiwało się językiem niemieckim (40%), 50 tys. łotewskim (30%), 32 tys. rosyjskim (19%) i 3,2 tys. językiem polskim (2%)G. Manteuffel, Inflanty Polskie oraz listy znad Bałtyku, Kraków 2009, s. 330..
Podczas rewolucji 1905 r. miastem wstrząsały rozruchy robotnicze. Na wieść o krwawej niedzieli w Petersburgu – rozpędzeniu pokojowej demonstracji robotników w dniu , w Rydze wybuchł dwa dni później () strajk powszechny. Udział w nim wzięło ponad 80 tys. osób. Robotnicy przerwali pracę, a także organizowali demonstracje i wieceP. Łossowski, Rewolucja 1905 roku w guberniach nadbałtyckich, „Studia z Dziejów ZSRR i Europy Środkowej”, t. 2 (1967), s. 58–59.D. Bleiere, I. Butulis, I. Feldmanis, A. Stranga, A. Zunda, , Jumava, Riga 2006, , s. 63.. wojsko rosyjskie rozpędziło jeden z pochodów protestacyjnych – zginęły wówczas 73 osoby, a ponad 200 zostało rannych. Pacyfikacja ryskiej demonstracji, zamiast doprowadzić do wygaśnięcia ruchu rewolucyjnego, sprawiła, że strajki ogarnęły również inne miasta na Łotwie.