Ten przykład pierwszego modelu zjawiska, opisany przez Tukidydesa, uznawany jest za rzadkie w źródłach pisanych, a dyskusyjnym tematem pozostaje problem okoliczności powstania ateńskiej polisWczesny synojkizm Aten bywa kwestionowany. Wedle jednej z teorii o pełnym zjednoczeniu politycznym Attyki można mówić dopiero od reform Klejstenesa, zaś wcześniej Ateny miały ograniczony wpływ na wiejskie osady regionu. Wśród argumentów na rzecz późnego synojkizmu wymienia się między innymi to, że gdyby miał miejsce wcześniej, to ateńska polis jeszcze w epoce archaicznej powinna odgrywać znaczącą rolę w Grecji, czemu przeczą choćby długotrwałe walki z Megarą o Salaminę. Zastrzeżenia wobec tej teorii opierają się na braku wzmianek o późnym synojkizmie w źródłach pisanych. Możliwe, że reformy Klejstnesa były zwieńczeniem dłuższego procesu jednoczenia politycznego, przypuszczalnie zainicjowanego przez Pizystratydów, ..
Wśród innych poleis, powstałych wskutek synojkizmu, który da się zadatować, można wymienić następujące: Mantineja (ok.