Zazwyczaj przekrój poprzeczny masztu jest eliptyczny, bądź prostokątny, rzadziej okrągły. Ma to na celu zapewnienie większej sztywności wzdłuż osi diametralnej jednostki żaglowej niż w osi do niej prostopadłej. Maszt utrzymywany jest w pozycji pionowej przez olinowanie stałe, w którego skład może wchodzić od kilku do kilkunastu lin w zależności od wielkości jednostki i jej przeznaczenia.
Na współczesnych jachtach stosuje się maszty, których konstrukcja przewiduje przeprowadzenie przez ich wnętrze lin do obsługi żagli, urządzeń do sprzątania żagli (rollery) oraz przewodów instalacji elektrycznej do zasilania latarni oraz urządzeń nawigacyjnych takich jak np. radar.
Każdy maszt zaczyna się piętą osadzoną w gnieździe i okuciu zwanym jarzmem mocującym go do pokładu. Szczyt masztu nazywany jest topem. Do masztu mocuje się tzw. okucia umożliwiające montowanie olinowania oraz urządzeń do obsługi żagli. To np. okucie topowe, od którego biegną w kierunku pokładu wanty i sztagi oraz które służy również do utrzymywania latarni i urządzeń pomiarowych. Maszty ze względu na budowę można podzielić na dwie kategorie: jednolite (jednoczęściowe) lub dzielone (składające się z kilku połączonych ze sobą części).