Dawca nasienia, także dawca spermy – mężczyzna, którego nasienie jest wykorzystywane w celu poczęcia dziecka przy użyciu zawartych w nim plemników. Nasienie dawcy może zostać użyte m.in. w procedurze zapłodnienia pozaustrojowego albo inseminacji, gdy nie można wykorzystać nasienia partnera biorczyni lub gdy osoba chcąca urodzić dziecko nie ma partnera płci męskiej.
Pojęcie to może być używane zarówno wobec dawcy uczestniczącego w procedurach prowadzonych przez bank nasienia lub ośrodek medycznie wspomaganej prokreacji, jak i wobec mężczyzny przekazującego nasienie prywatnie, poza systemem klinicznym. W drugim przypadku mówi się o nieformalnym dawstwie nasienia, które może obejmować samodzielną inseminację dopochwową świeżym nasieniem albo zapłodnienie przez stosunek płciowy.
Dawstwo w procedurach medycznych W praktyce klinicznej próbkę nasienia uzyskuje się najczęściej przez masturbację i ejakulację do sterylnego pojemnika; w niektórych sytuacjach stosuje się inne sposoby pobrania materiału, np. specjalną prezerwatywę przeznaczoną do pobrania nasienia.