Jest to wyraźne dziedzictwo filozofa i filologa Erazma z Rotterdamu. Rej znał pisma tego humanisty i nawiązywał do jego koncepcji etycznych.
Mimo że Rej przywołuje w swoich pracach postacie filozofów (zwłaszcza w Wizerunku własnym żywota człowieka poczciwego), jego prace mają charakter moralno-dydaktyczny i religijny, a nie filozoficzny. Postacie Sokratesa czy Epikura są tylko figurami i nie reprezentują poglądów postaci historycznych. Rej opisuje cnoty, wzorce osobowe czy zasady moralne, nie podejmując głębszego teoretycznego namysłu nad nimi.
Twórczość Mikołaja Reja jest bogata i różnorodna, na ogół podporządkowana przesłaniu etycznemu („przykładne życie”) i religijnemu („wieczne zbawienie”). W porządku chronologicznym widoczne jest w niej przejście od dialogu i moralitetu, które odpowiadały wczesnym buntom poety, do formy speculum, stanowiącej dojrzałą realizację programu pozytywnego, służącego wychowaniu i wskazaniu drogi do zbawienia duszy. Rej jest uważany za mistrza opisu literackiego;