W przypadku królestwa protistów wyróżnia się 2 rodzaje mejozy: mejozę pregamiczną (poprzedzającą powstanie gamet) oraz mejozę postgamiczną (następującą po powstaniu gamet). Podczas mejozy zachodzą dwa sprzężone ze sobą podziały: I podział mejotyczny (mejoza I – podział redukcyjny) II podział mejotyczny (mejoza II – podział zachowawczy, czyli ekwacyjny; przebieg podobny, jak w mitozie).
Pomiędzy chromatydami skoniugowanych chromosomów następuje wymiana krótkich odcinków DNA, czyli crossing-over. Miejsca wymiany materiału genetycznego widoczne są jako węzły zwane chiazmami. Kompleks synaptemalny jest zwarty. Dosyntetyzowywane równe jest 0,3% DNA.
Mejocyty to komórki, w których zachodzi mejoza.
thumb|500px|Schemat mejozy
Przebieg mejozy
I podział mejotyczny
Profaza I Wykształcenie się włókienka podziałowego (kariokinetycznego); kondensacja chromatyny do chromosomów jest długa i składa się z pięciu stadiów: leptoten – chromosomy wyodrębniają się jako pojedyncze cienkie nici zygoten – zachodzi synteza zygDNA, a chromosomy homologiczne układają się w pary (koniugują ze sobą), tworząc biwalenty, nazywane inaczej tetradami – cztery chromatydy chromosomów homologicznych (tetra);