Dla obu stron transakcji (podmiotów nadwyżkowych i deficytowych) korzystanie z usług pośredników finansowych jest bardziej korzystne, niż gdyby zawierali z sobą bezpośrednio transakcje. Istotne znaczenie ma to, że wolne fundusze mają w większości charakter krótkoterminowy, podczas gdy potrzeby podmiotów deficytowych mają charakter długoterminowy. Można zatem stwierdzić, że instytucje finansowe zaciągają kredyty krótkoterminowe i udzielają kredytów długoterminowych. Proces ten określany jest mianem transformacji terminów zapadalności.
Aktywa i pasywa Instytucje finansowe charakteryzują się specyficzną strukturą zarówno aktywów, jak i pasywów.
Aktywa instytucji finansowych mają w zdecydowanej części formę finansową; są roszczeniami w stosunku do różnych grup dłużników: skarbu państwa, władz municypalnych, gospodarstw domowych, przedsiębiorstw niefinansowych oraz innych instytucji finansowych. Udział aktywów rzeczowych, takich jak: zapasy, maszyny i urządzenia, budynki i budowle, grunty, jest niewielki w porównaniu z przedsiębiorstwami produkcyjnymi.