w tym poglądzie również uwidacznia się opozycja do koncepcji idealistycznychCackowski, 1989, s. 130..
Odmiany materializmu materializm mechanistyczny – zakładający, że wszystko da się wyjaśnić i sprowadzić do prostych oddziaływań materii, czyli że wszystko da się sprowadzić do zjawisk fizycznych i chemicznych. naturalizm – zakładający, że podstawą wszystkiego jest natura, wobec czego w praktyce świat materialny jest jednak tworem bardzo złożonym, którego nie da się łatwo sprowadzić tylko do prostych oddziaływań fizyczno-chemicznych, a o jego funkcjonowaniu decydują złożone „organiczne” zależności. Naturalizm kładzie bardzo duży nacisk na postrzeganie świata jako całości i twierdzi, że całość nie jest równa prostej sumie poszczególnych części. materializm dialektyczny – nieco podobny do naturalizmu, odrzucający jednak teorie „organiczne” i zastępujący je tzw. przemianami dialektycznymi – polegającymi na stałym, jakościowym rozwoju struktur tworzonych przez materię. Według założeń materializmu dialektycznego, wszystko ostatecznie sprowadza się do zjawisk chemicznych i fizycznych, jednak posiadają one swoją wewnętrzną „mądrość”, która prowadzi do powstawania coraz bardziej złożonych i doskonałych form.