thumb|Zawody XIII Warsaw Chess Solving Grand Prix 2014, na pierwszym planie Kacper Piorun – pięciokrotny mistrz świata (2011, 2014-2017). thumb|Abdelaziz Onkoud (Maroko) podczas rozwiązywania problemu szachowego, XIII Warsaw Chess Solving Grand Prix 2014. Kompozycja szachowa – odrębna dziedzina szachów. Polega na stworzeniu na szachownicy sztucznego układu bierek, który zawiera interesującą ideę lub kombinację. Osobę układającą problemy i kompozycje szachowe nazywa się kompozytorem bądź problemistą. Problemy szachowe dzielą się na ortodoksyjne (dwuchodówki (zob. diagram 1), trzychodówki, wielochodówki, Samomaty i Maty pomocnicze) oraz nieortodoksyjne (problemy warunkowe, analityczne, z bajkowymi figurami, z innym układem szachownicy, z innymi zasadami gry, rekonstrukcje). Z założenia każdy problem szachowy ma tylko jedno rozwiązanie (chyba że autor wskaże inaczej).
Inną odmianą kompozycji szachowej jest studium. Jest to zadanie najczęściej przypominające końcową część partii i jest bardziej, niż problem, zbliżone treścią do zagadnień gry praktycznej. W rozwiązaniu studium zawsze rozpoczynają białe, które muszą albo doprowadzić do wygranej, albo do remisu. Studia szachowe nie są ograniczone liczbą posunięć.