Strefa zboczowa doliny przechodzi w wysoczyznę morenową, która stanowi płaską lub falistą równinę. Urozmaicają ją doliny i parowy oraz oczka wodne powstałe w wyniku zaniku brył martwego lodu. Strefę zboczową porastają najczęściej mieszane lasy i bory o urozmaiconym charakterze.
Dolinę dzieli się na trzy mezoregiony: Dolinę Fordońską, Kotlinę Grudziądzką i Dolinę Kwidzyńską. W DDW wykształcone są kilkunastokilometrowe rozszerzenia zwane basenami: Unisławski, Świecko-Chełmiński i Grudziądzki oraz przewężenia doliny, m.in. Fordoński Przełom Wisły.
Historia geologiczna
Obniżenie dolnego Powiśla, w które wcięła się współczesna Dolina Dolnej Wisły, nawiązuje do starszych kopalnych powierzchni geomorfologicznych rozwiniętych na seriach osadowych wieku kredowego, trzeciorzędowego, zlodowacenia południowopolskiego (interglacjał mazowiecki) i zlodowacenia środkowopolskiego (interglacjał eemski). Obniżenie dolinne z interglacjału eemskiego pokryły osady zlodowacenia bałtyckiego, lecz nie zdołały całkowicie zatrzeć czy zamaskować tego obniżenia. Stworzyło to predyspozycję do przelania się wód z pradoliny na północ po wytopieniu się lodu lodowcowego.