Privatdozent (z niem. docent prywatny) – termin oznaczający w krajach niemieckojęzycznych specyficzną pozycję pracownika naukowego, który po uzyskaniu stopnia doktora uzyskał habilitację i wykłada na uczelni. Instytucja Privatdozentów pojawiła się w Prusach na początku XIX wieku.
Uzyskanie habilitacji obejmuje dwie części składowe: kolokwium habilitacyjne – rodzaj dyskusji odbywającej się w radzie wydziału uczelni, zazwyczaj na temat bądź to rozprawy habilitacyjnej bądź innych zagadnień związanych z tematyką rozprawy; wygłoszenie wykładu dla audytorium złożonego z członków wyżej wymienionej rady wydziału.
Przejście kandydata przez oba te etapy daje mu tzw. venia legendi (inaczej: venia docendi), czyli prawo i obowiązek wykładania na uczelni oraz prawo ubiegania się o zatrudnienie w charakterze profesora. W krajach o niemiecko-austriackiej tradycji uniwersyteckiej osób, które uzyskały habilitację jest zawsze więcej niż wolnych katedr uniwersyteckich (na uniwersytetach niemieckich jest niewielu profesorów;