thumb|Mały okręt patrolowy typu Camcraft (wyporność 100 t) będący na wyposażeniu salwadorskiej marynarki wojennej thumb|Duży okręt patrolowy typu Meteoro (wyporność 2670 t) będący na wyposażeniu hiszpańskiej marynarki wojennej. Z tyłu okrętu widoczne lądowisko dla śmigłowca. Z boku widoczny właz dla łodzi abordażowej będącej na wyposażeniu okrętu. Okręt patrolowy (patrolowiec, kuter patrolowy, rzadziej dozorowiec pogranicza) to wojskowa jednostka pływająca, której podstawowym przeznaczeniem jest pełnienie służby patrolowej lub dozorowej na wyznaczonym akwenie, zabezpieczając interesy państwa na akwenach morskich. W czasie pokoju patrolowce służą zazwyczaj do ochrony granic morskich i strefy ekonomicznej państwa.
Zadania patrolowe mogą pełnić okręty różnych klas, jednakże jest to na ogół mało ekonomiczne – zwłaszcza w czasie pokoju, biorąc pod uwagę koszty budowy, uzbrojenia, wyposażenia, liczebność załogi. Względy ekonomiczne spowodowały powstanie klasy okrętów patrolowych, które mogą być tańsze w budowie i eksploatacji, dysponując mniejszymi możliwościami bojowymi.