Działania specjalne to pojęcie stosowane w przypadku przedsięwzięć o charakterze wojskowym. Operacja specjalna to odpowiednik stosowany w przypadku przedsięwzięć cywilnych służb specjalnych.
Angielskie tłumaczenie to clandestine operation.
Początki operacji specjalnych mały|upright|Eugène-François Vidocq – twórca Brygad Bezpieczeństwa
Major Robert Rogers w 1756 roku. Rangersi Robertsa, biorący udział w wojnie z Francuzami i Indianami, są klasycznym przykładem oddziałów specjalnych walczących z rdzennymi żołnierzami. Kamuflowali się, zabierali broń i prowadzili wojnę partyzancką (m.in. cichy patrol i atak z zaskoczenia)Siły specjalne i sabotaż odcinek serialu dokumentalnego Arsenał Szpiega [dostęp poprzez platformę Netflix 19.05.2021].. Utworzenie w 1812 r. Brygady Bezpieczeństwa (fr. Brigade de Sûreté) we francuskiej policji. Jej twórca, Eugène-François Vidocq, zastosował metodę polegającą na wnikaniu w środowiska przestępcze, zbieraniu informacji i stosowaniu prowokacji. Nieodłącznym elementem tych działań był kamuflaż. Techniki charakterystyczne dla operacji specjalnej wykorzystywano na długo przed powstaniem FBI, np. działalność detektywistyczna Pinkretona. „W Seymour, twierdzy bandy Reno, która 6 października 1866 r.