z lewej strony arabska miejscowość Iksal thumb|Dolina Jezreel Historia rozwoju doliny była związana z historią starożytnych miast Jizreel, Megiddo i Jokne’am, obok których rozwijały się mniejsze ośrodki Bet Sze’an i Szimron. Poza nimi w dolinie znajdowało się w czasach historycznych wiele innych znanych z opisów biblijnych oraz pozabiblijnych osad i miast. Najbardziej znaną w czasach dzisiejszych jest miejscowość Afula (hebr. עפולה, arab. عفولة), często nazywana „Stolicą Doliny” (hebr. בירת העמק). Według archeologów osadnictwo w Afuli sięga kultur chalkolitu (kultura gaszulska, ok. 4500-3300 p.n.e.). Ostatnia faza osadnictwa w Afuli zbadana przez archeologów i historyków to czasy sunnickiej dynastii Ajjubidów (XI-XIII wiek). Miejsce to jest utożsamiane z biblijnym miastem Ofel, w którym mieszkał Gechazi, sługa proroka ElizeuszaZobacz: 2 Księga Królewska 5:24: „Kiedy przyszedł do Ofelu, Gechazi odebrał te rzeczy z ich rąk i złożył w domu. Następnie odprawił mężów, którzy odeszli” Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.. Niektórzy bibliści identyfikują Afulę ze starotestamentalną Ofrą, z której miał pochodzić Gedeon. Przez Dolinę Jizreel przechodził dogodny szlak handlowy, który wiódł z Egiptu poprzez kraje Lewantu na wschód do Bagdadu.