Reżyser zamierzał za pomocą adaptacji Ziemi obiecanej „pokazać tradycje przemysłu [łódzkiego] – ale i przemocy, i walki robotniczej”.
Szansę na odtworzenie realiów dziewiętnastowiecznej Łodzi stwarzała sama architektura miasta. Jak pisał Wajda: W Łodzi [w latach siedemdziesiątych XX wieku] istniała ciągle dawna dziewiętnastowieczna zabudowa, z ogromnymi, trwającymi w niezmienionym stanie od początku wieku fabrykami, na których terenie znajdowały się dworce kolejowe, pałace i składy, tworząc całe kompleksy odgrodzone murem od reszty miasta. To bogactwo nie kosztowało nic, było do wzięcia, czekało tylko na nasz film.
Scenariusz, dobór obsady mały|Jadalnia pałacu Izraela Poznańskiego w Łodzi, w której nakręcono scenę odwiedzin Borowieckiego u Bucholca Pierwsza wersja scenariusza została napisana przez samego Wajdę jeszcze latem 1968 roku, podczas prac nad Polowaniem na muchy. Dopiero jednak po powołaniu Zespołu Filmowego „X” w listopadzie 1971 roku Wajda otrzymał zgodę Naczelnego Zarządu Kinematografii na realizację scenariusza Ziemi obiecanej. W październiku 1973 roku reżyser wraz ze scenografem Tadeuszem Kosarewiczem oraz Maciejem Putowskim rozpoczął gromadzenie dokumentacji na temat Łodzi, a w listopadzie przeprowadził próbne zdjęcia.