Sarplaninac – rasa psa zaliczana do grupy molosów w typie górskim, wyhodowana w średniowieczu na Półwyspie Bałkańskim. Pierwotnym przeznaczeniem psów tej rasy było pilnowanie stad owiec.
Rys historyczny Pies pasterski z Szar Płaniny to starodawna rasa psów górskich blisko spokrewniona z owczarkiem kraskim. Od 1930 roku sarplaninac oficjalnie uznawany jest za odrębną rasę. Owczarki te były wykorzystywane do pilnowania stad przed drapieżnikami w południowo-wschodnim regionie byłej Jugosławii. Kiedyś psy te nazywano owczarkami iliryjskimi (w czasach rzymskich kraina ta nosiła nazwę Ilirii) i pod tą nazwą Międzynarodowa Federacja Kynologiczna zarejestrowała sarplaninaca w 1939 roku. W 1957 roku – na wniosek Związku Kynologicznego Jugosławii – zmieniono ją na „jugosłowiański pies pasterski z Szar Płaniny”.
Na obszarze Szar Płaniny psy te występowały najliczniej. Uważa się, że pochodzą one od dawnych molosów z Grecji i tureckich psów pilnujących stad. W czasie wojny w Bośni liczebność populacji została znacznie zredukowana, ale rasie nie grozi wymarcie. Jej przedstawicieli wywieziono do Ameryki Północnej.