Scripulum albo scrupulum (od łac. scrūpŭlŭs – ostry kamyk) – skrupuł, najmniejsza rzymska jednostka miary masy, odpowiadająca 1,137 grama, równa 1/24 uncji, czyli 1/288 funta rzymskiego (libra)Słownik łacińsko-polski (opr. K. Kumaniecki), Warszawa: PWN, 1975, s. 449. Por. w tabeli Vademecum historyka starożytnej Grecji i Rzymu, Warszawa: PWN, 1979, t. I, s. 344.; ogólnie odpowiednik grama.
Przypuszczalnie jednostka wagi używana początkowo dla emisji złotych i srebrnych monet etruskich i środkowoitalskich w IV-III wieku p.n.e.Z czym zapewne związane były oznaczenia wartości etruskich monet srebrnych ze znakami amfory, XX, X i Λ (=5) (Lexikon der alten Welt, Zürich-Stuttgart: Artemis, 1965, kol. 2744). Wspomniana przez Cycerona w listach do Attyka (4, 17,6). Także wagę późniejszych rzymskich monet republikańskich określano w skrupułach: srebrny sesterc = 1 skrupuł, kwinar = 2, wiktoriat = 3 i denar = 4 skrupuły (4,55 g)Pierwowzorem były tu pierwsze monety złote z końca III w. p.n.e., o wartości 20, 40 i 60 sesterców z oznaczeniami XX, XXXX i LX, a odpowiadające wagowo 1, 2 i 3 skrupułom (Jean Babelon: La numismatique antique. Paris: PUF, 1970, s. 89)..