Wielkie Księstwo Ruskie (, Wełyke Kniaziwstwo RuśkeВЕЛИКЕ КНЯЗІВСТВО РУСЬКЕ Циклоп – енциклопедії та словники.) – autonomiczny podmiot polityczny obejmujący ziemie dzisiejszej środkowej Ukrainy, istniejące od września 1658 do 1659 r.
Wielkie Księstwo Ruskie zostało utworzone na mocy unii hadziackiej pomiędzy Rzecząpospolitą a Kozackim Wojskiem Zaporoskim, z ziem województw: kijowskiego, bracławskiego i czernihowskiego. Województwa te zostały wyodrębnione już w 1649 r., na podstawie Ugody zborowskiejW czerwcu 1648 Tuhaj Bej w rozmowie z więzionym przez siebie hetmanem Potockim powiedział, że jednym z celów Kozaków jest aby po Białą Cerkiew udzielne mieli i ograniczone państwo (list Jana Ulińskiego i Stanisława Jaskólskiego wysłany z Baru 9 czerwca 1648 r. do Podkanclerzego Leszczyńskiego, w: Księga pamiętnicza Jakuba Michałowskiego, wojskiego lubelskiego a późniéj kasztelana bieckiego wyd. Antoni Zygmunt Helcel, Kraków 1864, Dok nr 18, s. 39). Rok później Jakub Śmiarowski, poseł Rzeczypospolitej do Chmielnickiego donosił, że Wojsko Zaporoskie przy udzielnym Księstwie Ruskim, jeżeli przyjdzie do zgody, ma się wolą koniecznie zasadzić, i co postanowi, żeby mu król poprzysiągł (Olszewskiego, Kozaka Pana Śmiarowskiego relacya sekretna około 25 maja 1649, tamże, Dok nr 115, s. 396n, p.