Konserwacja zabytków w pracowni Muzeum Narodowego w Warszawie|right|thumb thumb|Konserwacja zabytkowego lustra w Muzeum Górnośląskim mały|Prace konserwatorskie na Akropolu ateńskim
Konserwacja i restauracja zabytków – zespół działań z obszaru ochrony zabytków mających na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zatrzymanie bądź spowolnienie procesów degradacji oraz prawidłowe udokumentowanie prowadzonych prac, ich przyczyn oraz skutków (konserwacja), a także, w razie potrzeby, wyeksponowanie wartości artystycznych i estetycznychArt. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (). oraz przywrócenie jego wcześniejszej (niekoniecznie „pierwotnej”) formy (restauracja).
Przedmiotem tych działań, zgodnie z polskim prawodawstwem, są zabytki rozumiane jako nieruchomości lub obiekty ruchome będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionych czasów, warte zachowania ze względu na wartości historyczne, artystyczne lub naukoweArt. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.. W ustawodawczych próbach definiowania i kategoryzacjiArt. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. badacze wskazują wady powodujące pomijanie pewnych grup zabytków lub niebezpieczeństwo uświadomienia ich wartości dopiero w przyszłości.