Po klęsce we wrześniu 1939 r. Stolica Apostolska faktycznie, jednostronnie zerwała Konkordat poprzez podjęcie jednostronnych posunięć, sprzecznych z zobowiązaniami konkordatowymi, co już 18 grudnia 1939 r. wywołało sprzeciw rządu polskiego za pośrednictwem ambasadora przy Stolicy Apostolskiej z argumentacją, że decyzja watykańska jest sprzeczna z konkordatem i wywrze fatalne wrażenie na narodzie polskim. Chodziło o złamanie art. IX w powiązaniu z art. XII. Stolica Apostolska wbrew postanowieniom Konkordatu, iż granice prowincji i diecezji będą odpowiadać granicom państwa polskiego i obsadzane będą przez obywateli polskich, mianował w czasie okupacji administratorem apostolskim nad arcybiskupstwem gnieźnieńsko-poznańskim Niemca, księdza Bretingera, a administrację diecezji chełmińskiej powierzył biskupowi gdańskiemu Carlowi Marii Splettowi, który prowadził na tym terenie szeroką kampanię germanizacyjną. Stolica Apostolska, dokonując w 1939 r.