thumb|300px|Schemat umocnień twierdzy Twierdza Zegrze – wzniesiona w latach 1892–95 rosyjska twierdza, broniąca przeprawy przez Narew na północ od Warszawy.
Historia Wzniesione przez Rosjan w latach 1892-95 umocnienia na wysokim, północnym brzegu Narwi składały się z dwóch fortów połączonych wałem – tzw. Umocnienia Dużego i Umocnienia Małego. Forty, zmodernizowane w latach 1902–1907, były jednymi z najnowocześniejszych i najbardziej nowatorskich umocnień, wzniesionych przez inżynierów rosyjskich. Podczas budowy zastosowano wiele rozwiązań typowych dla fortyfikacji górskiej.
Na potrzeby twierdzy powstały dwa zespoły koszarowe w Zegrzu, po jednym na każdym brzegu Narwi (w południowych Zagrobach i północnym Zegrzu)Koszary Twierdzy Zegrze oraz siedem magazynów amunicji. thumb|300px|Fort Umocnienie Duże, kaponiera czołowa
Twierdza w Zegrzu stanowiła jeden z kluczowych elementów tzw. polskiego trójkąta Warszawskiego Rejonu Fortecznego, składającego się – oprócz niej – z Twierdzy Nowogeorgijewsk (Twierdzy Modlin) i Twierdzy Warszawa. Trójkąt uzupełniały m.in. forty w Dębem i Beniaminowie, podporządkowane administracyjnie Twierdzy Zegrze. 28 listopada 1918 dowódcą twierdzy i komendantem garnizonu mianowany został płk art.