thumb|Ortostaty z muru bramy w hetyckim Alacahöyük thumb|Ortostaty w sanktuarium bogini Despoiny w Lycosura Ortostat (gr. ὀρθοστάτης orthostates – prostostojący) – w architekturze starożytnej prostokątna płyta kamienna, zwykle pokryta dekoracją reliefową, służąca do wzmocnienia i zdobienia dolnej partii ścian oraz cokołów monumentalnych budowliVolkmar Fritz: Archeologia biblijna. Mały słownik. Warszawa: Verbinum, 2005, s. 214, .Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1991, s. 622, ..
Ortostaty były charakterystyczne dla sztuki hetyckiej stosowane jako element zewnętrznego wystroju bram, pałaców i świątyń. W XI-VIII wieku p.n.e. rozpowszechnione zwłaszcza w północnej Syrii, skąd w IX-VII w. p.n.e. zostały zapożyczone przez Asyryjczyków, którzy odpowiednio zmienili ich postać i zastosowanie. W ich budownictwie używano większych ortostatów jako dekorowanej reliefowo okładziny dolnej partii ścian w pomieszczeniach pałacowych, często z inskrypcjami w piśmie klinowymSłownik terminologiczny sztuk pięknych (red. Krystyna Kubalska-Sulkiewicz). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 294, ..