Opublikowanie Manifestu komunistycznego zamyka niejako okres kształtowania się światopoglądu młodego Karola Marksa. Naukowy socjalizm jako doktryna wyjaśniająca mechanizmy rządzące światem i proponująca własne, oryginalne metody budowania społeczeństwa doskonałego jest w zasadniczej części ukończona. Wolno powiedzieć – napisał L. Kołakowski – że z chwilą Manifestu komunistycznego Marksowska teoria zjawisk społecznych razem z zasadami praktycznej walki była już gotowa w postaci dobrze ukształtowanego szkieletu. Dalsze prace teoretyczne nie odmieniły w żadnym istotnym punkcie założeń już sformułowanych, ale wzbogaciły je szczegółowymi analizami, dzięki którym sumaryczne i nieraz tylko w postaci aforyzmów i haseł ujęte idee przeobraziły się w potężny gmach teoretyczny.
Jak stwierdza Isaiah Berlin, jest to dokument o cudownym ładunku dramatycznym. Jego forma zbudowana jest na mocnych i porywających historycznych uogólnieniach, prowadzących do oskarżenia panującego ładu w imię mścicielskich sił przyszłości.