Urban VIII (łac. Urbanus VIII, właśc. Maffeo Barberini; ur. pod koniec marca lub na początku kwietnia 1568 we Florencji, zm. 29 lipca 1644 w Rzymie) – włoski duchowny katolicki, 235. papież w okresie od 6 sierpnia 1623 do 29 lipca 1644 roku.
Życiorys Maffeo Barberini pochodził ze znamienitej florenckiej rodziny szlacheckiej. Jego dokładna data urodzenia nie jest znana, wiadomo tylko, że ochrzczono go 5 kwietnia 1568. Jego ojciec Antonio zmarł, gdy Maffeo miał trzy lata. Wychowaniem jego oraz piątki jego braci zajęła się początkowo matka Camilla Barbadori (zm. 1609), a następnie wuj Francesco Barberini (1528-1600), który był księdzem i urzędnikiem Kurii Rzymskiej. W 1584 ukończył Collegio Romano w Rzymie, a w 1588 uzyskał tytuł doktora utroque iure na uniwersytecie pizańskim. Dzięki protekcji wuja rozpoczął karierę kurialną. 1 lipca 1589 został referendarzem Sygnatury Apostolskiej, a następnie gubernatorem Fano (13 lutego 1592), protonotariuszem apostolskim (24 października 1593) i klerykiem Kamery Apostolskiej (marzec 1597). 24 czerwca 1592 przyjął niższe święcenia. Należał do świty kardynała Pietra Aldobrandiniego, bratanka papieża Klemensa VIII i towarzyszył mu w trakcie aneksji Ferrary w styczniu 1598.