Kolegiata św. Marcina w Opatowie – romański kościół parafialny pw. Świętego Marcina z Tours ulokowany w Opatowie, w województwie świętokrzyskim. Jest to najcenniejszy zabytek Opatowa. Posiada status kolegiaty. 2 lutego 2023 kolegiata została uznana za pomnik historiiRozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 lutego 2023 r. w sprawie uznania za pomnik historii „Opatów – zespół kolegiaty pod wezwaniem św. Marcina Biskupa” ().
Historia mały|lewo|Widok kolegiaty przed 1899 Pierwsza wzmianka o kanonikach opatowskich pochodzi z roku 1206. Zaginęły ślady, kto był rzeczywistym fundatorem tej świątyni: jedni za Janem Długoszem twierdzą, że syn Bolesława Krzywoustego książę Henryk Sandomierski, krzyżowiec, wybudował tu klasztor dla sprowadzonych z Jerozolimy templariuszyopinię tę oparł Jan Długosz na nieistniejącym dziś zachodnim tympanonie fundacyjnym – ukazującym zakonników-rycerzyJan Długosz, Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis, I, s. 576, lecz pobyt templariuszy w Opatowie jest kwestionowanypomiędzy ok. 1155-1166 Henryk Sandomierski lokował joannitów w Zagości i opierając się na relacji Jana Długosza o tympanonie przedstawiającym zakonników-rycerzy, przypuszczalnie z joannitami a nie z templariuszami należało by wiązać lokację kolegiaty w Opatowie.. Inni przypisują kościół cystersom lub benedyktynom.