Ostatnie analizy wykazują, że zagrożenie szarą mazią jest znacznie mniejsze niż początkowo sądzono. Zidentyfikowano za to inne długofalowe zagrożenia związane z nanotechnologią.
Przykłady w fantastyce naukowej W opowiadaniu Philipa Dicka "Zautomatyzowana fabryka" (1955) samoreplikujące maszyny zastępują ludzi we wszystkim, produkując to, co uważają za potrzebne.
W opowiadaniu Lema Ciemność i pleśń (1959), zarodniki spreparowanej formy życia uwalniają się z laboratorium i powielają w wykładniczym tempie.
W powieści Rój Michaela Crichtona samoreplikujące nanomaszyny wydostają się z laboratorium i zakładają kolonię na pustyni.
Pieśń krwi Grega Beara (1983) opisuje rozwijanie się inteligentnych stworzeń zbudowanych na bazie ludzkich limfocytów.
Powieść Waltera Jona Williamsa Aristoi (1993) opisuje przyszłość po zniszczeniu Ziemi przez rozprzestrzeniające się nanoroboty, tzw. "mataglap" – z indonezyjskiego "Mata Gelap" oznaczającego "zaćmione oko". Termin ten ma prawdopodobnie sugerować brak rozsądku lub nawet amok.