Proces tworzenia sieci państwowej postępował w różnym tempie w różnych krajach.
W Królestwie Pruskim prawnie zagwarantowano rządowi możliwość zakupu kolei po 30 latach funkcjonowania. Państwowy system kolejowy rozpoczęto tworzyć od budowy Preußische Ostbahn (1849). Po zjednoczeniu kraju przystąpiono na dużą skalę do budowy linii strategicznych i wykupywania kolei prywatnych. Proces upaństwowienia został ukończony do 1885 r. W Prusach rolę centralnego zarządu Königlich Preußische Staatseisenbahnen (po 1896 ) sprawowało jedno z ministerstw, któremu podlegały dyrekcje terytorialne kolei (KED). Zwyczajowo pruskie koleje państwowe określa się niekiedy nazwą Königlich Preußische Eisenbahn-Verwaltung (KPEV) – emblematy z tą nazwą nosiły liczne pojazdy i budowle.
W Królestwie Bawarii kolej Königlich Bayerische Staatseisenbahnen (K. Bay. Sts. B) pierwszą linię przejęła w 1844 r. (Monachium – Augsburg), a ostatnie linie w Palatynacie – w 1909 r.
W Saksonii nowo utworzona kolej Königlich Sächsische Staatseisenbahnen (K.Sächs. Sts.